Qadimgi an'analardan zamonaviy ekologik nomlashgacha: cho'pon qo'riqchi itlari yirik yirtqichlar va ekotizim muvozanatini saqlash vositasi sifatida
Kalit so‘zlar:
livestock guardian dogs, carnivores, ecological resource, sustainable nature management, transhumance pastoralismAnnotatsiya
Markaziy Osiyo Cho'pon Qo'riqchi Iti (CASD) o'zining ajdod shakllarining morfologik va xulq-atvor xususiyatlarini saqlab qolgan qadimgi mahalliy zotdir. Asrlar davomida tabiiy va sun'iy tanlanish orqali shakllangan bu itlar noyob genofondga va ajoyib ekologik moslashuvchanlikka ega. Hozirgi bioxilma-xillik inqirozi va yirik yirtqichlarni saqlab qolishga qaratilgan global tendentsiya sharoitida CASD qishloq xo'jaligi hayvonlarini himoya qilish uchun yuqori samarali, tejamkor va o'limga olib kelmaydigan vosita bo'lib xizmat qiladi. Ushbu maqolada O'zbekistondagi CASD populyatsiyasini o'rganishga bag'ishlangan ba'zi tadqiqotlar keltirilgan. Xususan, unda mahalliy itlarning ekologik va etologik salohiyati, ularning transhumansga integratsiyasi va yovvoyi yirtqich populyatsiyalarga antropogen bosimni kamaytirishdagi roli tahlil qilinadi.
